สาระสำคัญของอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการบังคับให้หายสาบสูญ
บทความโดย Dr. ฮูก
อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการบังคับให้หายสาบสูญ (International Convention for the Protection of all Persons from Enforced Disappearance: ICPPED)[1]
สำหรับสาระสำคัญของอนุสัญญา ICPPED นั้น มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อกำหนดให้การทำให้บุคคลหายสาปสูญโดยเจ้าหน้าที่รัฐหรือในนามเจ้าหน้าที่รัฐเป็นความผิดทางอาญา โดยอาจสรุปข้ออนุสัญญาที่สำคัญได้ดังนี้
1. ห้ามการบังคับให้หายสาบสูญโดยเด็ดขาดไม่ว่าในสถานการณ์ใดๆ รวมถึงภาวะสงคราม ภัยคุกคามต่อความมั่นคง หรือสถานการณ์ฉุกเฉิน (ข้อ 1)
2. กำหนดให้รัฐภาคีดำเนินมาตรการที่จำเป็นเพื่อประกันให้การบังคับให้หายสาบสูญเป็นความผิดอาญา (ข้อ 4)
3. ให้รัฐกำหนดเขตอำนาจศาลเหนือความผิดฐานบังคับให้หายสาบสูญ เมื่อความผิดได้กระทำในดินแดนใดๆ ภายใต้เขตอำนาจของตน หรือเมื่อผู้ต้องหาหรือผู้เสียหายเป็นคนชาติของรัฐนั้น (ข้อ 9)
4. ประกันสิทธิของผู้เสียหายที่จะได้รับการเยียวยาและการชดใช้ค่าสินไหมทดแทน รวมถึงสิทธิที่จะได้รู้ความจริงเกี่ยวกับพฤติการณ์ของการบังคับให้หายสาบสูญและชะตากรรมของบุคคลที่หายสาบสูญ (ข้อ 24)
5. ให้ความคุ้มครองเป็นพิเศษแก่เด็กที่ตกเป็นเหยื่อของการบังคับให้หายสาบสูญ รวมถึงกลไกในการค้นหาและพิสูจน์ทราบอัตลักษณ์ของเด็กเหล่านั้น (ข้อ 25) 6. จัดตั้งคณะกรรมการว่าด้วยการบังคับให้หายสาบสูญ (Committee on Enforced Disappearances) ประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญอิสระ เพื่อตรวจสอบรายงานของรัฐภาคีเกี่ยวกับมาตรการที่ใช้ปฏิบัติตามอนุสัญญานี้ (ข้อ 26)
ทั้งนี้ “การหายสาบสูญโดยถูกบังคับ” หมายถึง การจับกุม กักขัง ลักพาตัว หรือการกระทำในรูปแบบใดๆก็ตาม ที่เป็นการลิดรอนเสรีภาพโดยเจ้าหน้าที่ของรัฐ หรือบุคคลหรือกลุ่มบุคคล ซึ่งดำเนินการโดยได้รับการอนุญาต การสนับสนุนหรือการยอมรับโดยปริยายของรัฐ ตามมาด้วยการปฏิเสธที่จะยอมรับว่าได้มีการลิดรอนเสรีภาพ หรือการปกปิดชะตากรรมหรือที่อยู่ของบุคคลที่สูญหาย ซึ่งส่งผลให้บุคคลดังกล่าวตกอยู่ภายนอกการคุ้มครองตามกฎหมาย (ข้อ 2) โดยคำสั่งของผู้บังคับบัญชาจะไม่สามารถยกขึ้นเป็นข้ออ้างของการกระทำให้บุคคลหายสาบสูญได้
[1] International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance. OHCHR. Accessed June 12, 2024.
เกี่ยวกับผู้เขียน
